Kapak Dosya – Ömer Ergül / 2014 Ekim / 23. Sayı
HACCIN VACİPLERİ
Yerine getirilmemesi durumunda kurban kesilmesi gereken hacca ve umreye ait vacipler üzerinde fakihler ihtilaf etmişlerdir. Hanefiler ve şafilere göre haccın vacipleri şu şekildedir;
Hanefilere göre haccın vacipleri beş madde de toplanır: Sa’y, Müzdelifede vakfe, cemrelerinin atılması, traş veya saçların kısaltılması ve veda tavafı.
Şafiler göre yine haccın vacipleri beş madde de toplanır: Zaman ve mekâna ait mikattan ihrama girmek, cemrelerin atılması, Müzdelife’de geceleme, yani orada vakfe yapmak, racih görüşe göre orada geceleme, veda tavafı.
1. Sa’y
Sa’y Hanefilere göre vacip diğer imamlara göre ise rükündür yani farzdır. Sa’yin sahih olması için şunlar gerekir: Hac veya umre için ihrama girdikten sonra yapılması, muteber bir tavaftan sonra yapılması, Safa’dan başlayıp Merve’de bitirmek, Hac Sa’yinin, hac ayları başladıktan sonra yapılması.
2. Müzdelifede Vakfe Yapmak
Müzdelife de vakfe yapmak mezheblerin ittifakı ile rükün değil vaciptir. Bunu yerine getirmeyenin kurban kesmesi gerekir. Burada gecelemek Hanefilere göre sünnettir. Miktarı da bir geçip uğrama miktarı kadar kısa bir süre de olsa yapılmasıdır. Şafilere göre de gece yarısından sonra bir an bulunmaktır.
Hanefilere göre vakfenin zamanı, kurban bayramı fecrinin doğuşu ile güneşin doğuşu arasındaki süredir. Şafiilere göre ise Müzdelife’deki vakfe vakti gece yarısından sonradır. Gecenin ikinci yarısı orada bulunmayan kimseye kurban kesmek icabeder.
3. Mina’da Cemrelerin Atılması
Cemre atmak lügatte küçük taşları yani çakıl taşlarını atmak demektir. Şeri ıstılahta belirli bir mekanda, belirli bir zamanda, belirli sayıdaki taşları atmak demektir. Bundan maksat şeytanı taşlamaktır.
Cemreleri atmak (Kurban bayramı günü Akabe cemresi, Teşrik günlerinde de üç cemre) ittifakla vaciptir.
Hastalık gibi bir mazeret sebebi ile cemresini bizzat atamayan kimseye bir başkası vekalet edebilir.
Akabe (büyük) cemresinin vakti Şafii ve Hanbelilere göre Kurban bayramı gece yarısından itibaren girer. En faziletli vakti güneş doğduktan sonraki vakittir. Hanefilere göre ise güneş doğduktan sonra girer.
Teşrik günleri olan üç cemrenin atılma vakti ise güneşin tepe noktasına gelmesinden ertesi gün tan yerinin ağarmasına kadar olan süredir.
Bayramın dördüncü günü güneşin batmasıyla taşlama sona erer.
4. Saçları Tıraş ve Kısaltma
Hanefilere göre abdestte olduğu gibi saçın dörtte bir miktarı tıraş edilir yada saçlarının ucundan keserek kısaltılır. Şafilere göre ise halk veya taksir vacip değil rükündür yani farzdır. Şafilere göre saçtan en az üç tel kesilmesi ya da kısaltılması yeterlidir.
Hanefilere göre saçların kesilme vakti kurban kesme günleridir. Yeri de harem bölgesidir. Bu günlerin dışında yada harem dışında yapılan bir tıraşla ihramdan çıkılırsa ceza gerekir. Şafiilere göre kurban kesme günlerinde saçları traş etmek vacip değil sünnettir.
5. Veda Tavafı
Mekke’den çıkmak isteyen herkesin yerine getirmek zorunda olduğu bir tavaftır. Mekke dışından gelen ve ülkelerine dönecek olanların en son olarak yaptıkları bu tavafın hükmü vaciptir. Ay hali ve lohusa olan kadınlardan bu tavaf düşer. Niyetle ve ziyaret tavafından sonra yapılırsa sahih olur.
HACCIN SÜNNETLERİ
1. Kudüm Tavafı
Bu tavaf, ifrad ve Kıran haccı yapacak olan afakilere, yani mikat dışından gelenlere sünnettir.
2. Arefe Gecesi Mina’da Gecelemek
Zilhicce’nin 8. Günü Mina’ya gelinir. O günü ve arefe günü sabah namazı kılınıncaya kadar beklemek, namazı kılıp Arafat’a hareket etmek de sünnettir.
3. Bayram Gecesini Müzdelife’de Geçirmek
4. Bayram Günlerinde Mina’da Kalmak
